phongdaotao@hcct.edu.vn
0868841179
Việt Nam và Kazakhstan đã duy trì quan hệ mật thiết trong nhiều thập kỷ. Tháng 8 năm 1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có chuyến thăm chính thức Kazakhstan, đặt nền móng vững chắc cho tình hữu nghị truyền thống và hợp tác lâu dài giữa nhân dân hai nước. Từ đó đến nay, quan hệ song phương đã không ngừng phát triển nhờ nỗ lực của các thế hệ lãnh đạo và nhân dân.
Vietnam and Kazakhstan have maintained close relations for decades. In August 1959, our President Hồ Chí Minh made an official visit to Kazakhstan, laying a solid foundation for traditional friendship and long-term cooperation between our peoples. Since then, bilateral relations have been steadily developing thanks to the efforts of generations of leaders and citizens.
Năm 2025, lãnh đạo hai nước nhất trí phát triển và sâu rộng hơn nữa quan hệ Việt Nam – Kazakhstan phù hợp với lợi ích chung của nhân dân hai nước, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo hòa bình, ổn định và phát triển trong khu vực và trên thế giới; nhất trí nâng quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược và tiếp tục thúc đẩy hợp tác.
In 2025 Leaders of the two countries agreed that developing and deepening the Vietnam – Kazakhstan relations are in accordance with the common interests of the two peoples, significantly contributing to ensuring peace, stability and development in the region and the world; agreed to elevate the bilateral ties to a Strategic Partnership and to continue to boost cooperation.
Vào thứ Bảy, ngày 31 tháng 1, các cơ quan truyền thông đại chúng của Kazakhstan đã công bố việc ban hành dự thảo Hiến pháp mới của Cộng hòa Kazakhstan. Dự kiến trong năm nay, công dân trên toàn quốc Kazakhstan sẽ tham gia một cuộc trưng cầu ý dân toàn quốc để quyết định việc thông qua văn bản hiến pháp mới này. Với tư cách là một công dân Việt Nam theo dõi tiến trình chuyển đổi chính trị đang diễn ra tại Kazakhstan, tôi xin chia sẻ một số suy ngẫm về thời khắc quan trọng của công cuộc đổi mới hiến định này.
On Saturday, 31 January, Kazakhstan’s mass media published a brand – new draft of a new Constitution of the Republic of Kazakhstan. It is expected that later this year, citizens across the country will participate in a nationwide referendum to decide on the adoption of this new main document of the country. As a Vietnamese national, observing Kazakhstan’s ongoing political transformation, I would like to offer reflections on this important moment of constitutional renewal.
Một cuộc tái thiết hiến pháp toàn diện
A Comprehensive Constitutional Reset
Ngày 31 tháng 1, Tòa án Hiến pháp Cộng hòa Kazakhstan đã chính thức công bố dự thảo Hiến pháp mới, đánh dấu sự hoàn tất của một quá trình cải cách sâu rộng do Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev khởi xướng. Khác với các lần sửa đổi hiến pháp trước đây vốn chỉ tập trung vào những điều chỉnh mang tính cục bộ, lần cải cách này hướng tới một sự chuyển đổi toàn diện về hệ thống chính trị, mô hình quản trị và các giá trị nền tảng của Nhà nước.
On 31 January, the Constitutional Court of the Republic of Kazakhstan officially released a new constitutional draft, marking the culmination of an extensive reform process initiated by President Kassym-Jomart Tokayev. Unlike previous constitutional changes, focused on selective amendments, this reform represents a comprehensive transformation of the political system, governance model, and foundational values of the state.
Quyết định đưa văn bản cuối cùng ra trưng cầu ý dân trên phạm vi toàn quốc thể hiện rõ ràng chủ trương trao quyền chính danh hiến định trực tiếp cho nhân dân, qua đó khẳng định nguyên tắc chủ quyền tối cao thuộc về nhân dân.
The decision to submit the final text to a nationwide referendum underscores a clear intention to place constitutional legitimacy directly in the hands of citizens, reinforcing the principle that sovereignty ultimately belongs to the people.
Một tiến trình cải cách mang tính bao trùm và có sự tham gia rộng rãi
An Inclusive and Participatory Reform Process
Tiến trình cải cách hiến pháp được chính thức khởi động sau Thông điệp Liên bang của Tổng thống ngày 8 tháng 9 năm 2025, trong đó đề xuất việc tái thiết căn bản hệ thống chính trị, bao gồm việc thành lập Quốc hội một viện. Sau đó, Nhóm công tác về cải cách nghị viện được thành lập vào tháng 10 năm 2025 và tiến hành rà soát trong vòng sáu tháng, trong đó đã tiếp nhận hơn 2.000 đề xuất của người dân thông qua các nền tảng số như e-Otinish và eGov.
The constitutional reform was formally launched following the President’s Address to the Nation on 8 September 2025, which proposed a fundamental reset of the political system, including the establishment of a unicameral Parliament. A Working Group on parliamentary reform was subsequently established in October 2025 and conducted a six-month review, during which more than 2,000 proposals were submitted by citizens through digital platforms such as e-Otinish and eGov.
Đến tháng 1 năm 2026, một Ủy ban Hiến pháp với thành phần rộng rãi được thành lập, gồm 130 thành viên đại diện cho tất cả các vùng miền và tầng lớp xã hội. Ủy ban bao gồm các thành viên của Quốc hội Nhân dân (National Kurultai), các học giả pháp lý, quan chức chính phủ, đại diện truyền thông, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội dân sự. Công việc của Ủy ban bao trùm 77 điều, tương đương khoảng 84% Hiến pháp hiện hành, và đi đến kết luận rằng cần thiết phải xây dựng một văn bản hiến pháp hoàn toàn mới. Đáng chú ý, toàn bộ các phiên họp đều được tổ chức công khai và phát sóng trực tiếp, qua đó tăng cường tính minh bạch và củng cố niềm tin của công chúng vào tiến trình cải cách.
In January 2026, a broad-based Constitutional Commission was formed, comprising of 130 members representing all regions and social groups. The Commission included members of the National Kurultai, legal scholars, government officials, media representatives, local authorities, and civil society actors. Its work covered 77 articles – approximately 84 percent of the existing Constitution – ultimately leading to the conclusion that an entirely new constitutional text was required. Notably, all meetings were open and publicly broadcast, reinforcing transparency and public trust in the reform process.
Từ góc nhìn Việt Nam, sự nhấn mạnh vào tham vấn và sự tham gia của người dân này mang nhiều ý nghĩa tương đồng. Thực tiễn phát triển hiến pháp của Việt Nam cũng cho thấy rằng tính chính danh và sự ổn định lâu dài chỉ có thể được bảo đảm khi các cải cách dựa trên sự đồng thuận xã hội và sự tham gia rộng rãi của nhân dân.
From a Vietnamese perspective, this emphasis on consultation and public participation resonates strongly. Vietnam’s own constitutional development has demonstrated that legitimacy and long-term stability are best ensured when reforms are grounded in social consensus and public engagement.
Cải cách thể chế và hệ thống chính trị
Institutional and Political System Reforms
Một trong những thay đổi thể chế quan trọng nhất được đề xuất là việc thành lập Quốc hội một viện (Kurultai) gồm 145 đại biểu được bầu theo chế độ đại diện tỷ lệ, với nhiệm kỳ năm năm. Việc mở rộng thẩm quyền của Quốc hội nhằm tăng cường giám sát lập pháp, đồng thời thúc đẩy sự phát triển thể chế và trách nhiệm giải trình của các đảng phái chính trị.
One of the most significant institutional changes proposed is the establishment of a unicameral Parliament (Kurultai) consisting of 145 deputies elected through a proportional electoral system for five-year terms. Expanded parliamentary powers are intended to enhance legislative oversight and strengthen political parties’ institutional development and accountability.
Dự thảo cũng đề xuất thành lập Hội đồng Nhân dân Kazakhstan với tư cách là cơ quan tham vấn toàn quốc cao nhất, đại diện cho lợi ích công chúng và được trao quyền đề xuất sáng kiến lập pháp. Bên cạnh đó, cơ cấu hành pháp được hoàn thiện với việc thiết lập chức danh Phó Tổng thống, người sẽ đại diện cho Tổng thống trong các hoạt động với các tổ chức chính trị – xã hội, khoa học, văn hóa và giáo dục trong nước và quốc tế.
The draft also introduces the People’s Council of Kazakhstan as the highest nationwide consultative body, representing public interests and granted the right of legislative initiative. Additionally, the executive branch is updated with the introduction of the institution of Vice President, who will represent the President in engagements with domestic and foreign socio-political, scientific, cultural, and educational organizations.
Những cải cách này phản ánh sự điều chỉnh nhằm đạt được sự cân bằng, tính tham vấn và tính rõ ràng hơn trong quản trị quốc gia – một cách tiếp cận quen thuộc với những nỗ lực không ngừng của Việt Nam trong việc hoàn thiện bộ máy nhà nước phù hợp với các mục tiêu phát triển quốc gia.
These changes reflect a recalibration of governance toward greater balance, consultation, and institutional clarity – an approach familiar to Vietnam’s own continuous efforts to refine state institutions in line with national development goals.
Tăng cường pháp quyền và các bảo đảm pháp lý
Strengthening the Rule of Law and Legal Guarantees
Dự thảo Hiến pháp đặt trọng tâm lớn vào việc củng cố Nhà nước pháp quyền và bảo vệ các quyền pháp lý cơ bản. Văn bản hiến định hóa rõ ràng tính độc lập của nghề luật sư, tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và cấm việc áp dụng hồi tố các quy định pháp luật theo hướng bất lợi cho công dân. Các nguyên tắc pháp lý nền tảng như suy đoán vô tội, cấm xét xử hai lần cho cùng một hành vi, và việc ghi nhận nguyên tắc “Miranda” ở cấp độ hiến pháp đều được khẳng định mạnh mẽ.
The draft Constitution places strong emphasis on the rule of law and the protection of fundamental legal rights. It explicitly enshrines the independence of the legal profession, strengthens protection of intellectual property, and prohibits the retroactive application of laws that worsen citizens’ legal positions. Core legal principles such as the presumption of innocence, the ban on double jeopardy, and the constitutional recognition of the “Miranda rule” are reinforced.
Những quy định này cho thấy mong muốn của Kazakhstan trong việc tiệm cận hơn với các chuẩn mực pháp lý quốc tế – một mục tiêu mà Việt Nam cũng đang theo đuổi trong quá trình hiện đại hóa hệ thống pháp luật nhằm phục vụ hội nhập kinh tế và công bằng xã hội.
Such provisions reflect Kazakhstan’s intention to align its legal framework more closely with international standards – an objective shared by Vietnam as it continues to modernize its legal system in support of economic integration and social justice.
Các giá trị cốt lõi và tầm nhìn phát triển lấy con người làm trung tâm
Core Values and a Human-Centered Development Vision
Gồm Lời nói đầu, 11 chương và 95 điều, dự thảo Hiến pháp hiện đại hóa ngôn ngữ hiến định và khẳng định một hệ giá trị cốt lõi phản ánh bản sắc đang phát triển của Kazakhstan. Lần đầu tiên, quyền con người và các quyền tự do cơ bản được xác định trong Lời nói đầu là ưu tiên cao nhất của Nhà nước và là nguyên tắc chỉ đạo toàn bộ khuôn khổ hiến pháp.
Comprising a Preamble, 11 sections, and 95 articles, the draft Constitution modernizes constitutional language and affirms a set of core values reflecting Kazakhstan’s evolving identity. For the first time, human rights and freedoms are declared in the Preamble as the highest priority of the state and as the guiding principle of the entire constitutional framework.
Hiến pháp tái khẳng định các giá trị về đoàn kết, hòa hợp liên dân tộc và liên tôn giáo, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, công lý, trật tự pháp luật và trách nhiệm bảo vệ môi trường. Nhân dân Kazakhstan được xác định là nguồn gốc duy nhất của quyền lực nhà nước và chủ quyền quốc gia.
The Constitution reaffirms unity, interethnic and interfaith harmony, sovereignty, territorial integrity, justice, law and order, and responsible stewardship of nature. It recognizes the people of Kazakhstan as the sole source of state power and sovereignty.
Đặc biệt đáng chú ý là định hướng chiến lược nhấn mạnh phát triển lấy con người làm trung tâm. Giáo dục, khoa học, văn hóa và đổi mới sáng tạo được nâng lên thành các ưu tiên hiến định, cho thấy sự chuyển dịch sang coi nguồn nhân lực là động lực chính của tiến bộ quốc gia, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài nguyên thiên nhiên. Chuyển đổi số cũng lần đầu tiên được đề cập, với việc bảo vệ các quyền của công dân trong môi trường số ở cấp độ hiến pháp.
Particularly noteworthy is the strategic emphasis on human-centered development. Education, science, culture, and innovation are elevated to constitutional priorities, signaling a shift toward human capital as the primary driver of national progress rather than reliance on natural resources. Digital transformation is also addressed for the first time, with constitutional protection of citizens’ rights in the digital environment.
Tầm nhìn này có nhiều điểm tương đồng với định hướng phát triển dài hạn của Việt Nam, trong đó con người được đặt ở vị trí trung tâm của các chiến lược tăng trưởng, và giáo dục, đổi mới sáng tạo cùng chuyển đổi số được xác định là những trụ cột then chốt của năng lực cạnh tranh quốc gia.
This vision closely parallels Vietnam’s own long-term development orientation, which places people at the center of growth strategies and recognizes education, innovation, and digitalization as key pillars of national competitiveness.
Tính thế tục, các giá trị xã hội và sự kế thừa
Secularism, Social Values, and Continuity
Dự thảo Hiến pháp tiếp tục khẳng định tính chất thế tục của Nhà nước, phân định rõ ràng giữa tôn giáo và chính quyền, đồng thời khẳng định tính thế tục của nền giáo dục. Văn bản cũng định nghĩa hôn nhân là sự kết hợp tự nguyện và bình đẳng giữa một nam và một nữ, được lý giải như một biện pháp nhằm bảo vệ các giá trị truyền thống và tăng cường bảo vệ pháp lý đối với quyền của phụ nữ.
The draft Constitution reinforces the secular nature of the state, clearly separating religion from government and affirming the secular character of education. It also defines marriage as a voluntary and equal union between a man and a woman, framing this provision as a means of protecting traditional values and strengthening the legal protection of women’s rights.
Đồng thời, dự thảo ghi nhận vai trò lịch sử của Hiến pháp hiện hành trong tiến trình xây dựng Nhà nước Kazakhstan. Văn bản mới không được xem là một sự đứt gãy, mà là sự tiếp nối và phát triển – phản ánh mức độ trưởng thành của thể chế, uy tín quốc tế đã được tích lũy, và một mô hình quản trị hướng tới tương lai.
At the same time, the draft acknowledges the historical role of the existing Constitution in Kazakhstan’s state-building process. Rather than a rupture, the new text is presented as an evolution – reflecting institutional maturity, accumulated international credibility, and a forward-looking governance model.
Hướng tới tương lai
Looking Ahead
Hoạt động tham vấn công chúng đối với dự thảo Hiến pháp hiện vẫn đang được tiếp tục thông qua các nền tảng số, trong khi Ủy ban Hiến pháp tiến hành các bước hoàn thiện cuối cùng. Quyết định sau cùng sẽ thuộc về nhân dân Kazakhstan thông qua cuộc trưng cầu ý dân toàn quốc.
Public consultation on the draft Constitution continues through digital platforms, while the Constitutional Commission proceeds with further refinements. The final decision will rest with the citizens of Kazakhstan through a nationwide referendum.
Từ góc nhìn Việt Nam, tiến trình cải cách hiến pháp của Kazakhstan mang lại nhiều bài học đáng tham khảo về cách thức thúc đẩy hiện đại hóa chính trị trong khi vẫn duy trì ổn định, bản sắc dân tộc và sự tham gia của người dân. Điều này cho thấy rằng phát triển hiến pháp không chỉ đơn thuần là một hoạt động pháp lý, mà còn là sự phản chiếu những khát vọng, giá trị và niềm tin của một quốc gia vào vai trò của nhân dân trong việc kiến tạo tương lai.
From a Vietnamese viewpoint, Kazakhstan’s constitutional reform offers an instructive example of how states can pursue political modernization while maintaining stability, national identity, and public participation. It demonstrates that constitutional development is not merely a legal exercise, but a reflection of a nation’s aspirations, values, and confidence in its people’s role in shaping the future.
Author: Dr Trịnh Thị Thu Hà – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội
